ADANA’DA YAŞAYAN ŞAMBAYADI TÜRKMENLERİNDE EVLENME

Author:

Number of pages: 101-125
Year-Number: 2022-15

Abstract

Oğuzların Bayat boyuna mensup olan Şambayadı Türkmenlerinin Anadolu’da meskûn olduğu bölgelerden biri Adana’dır. Kendi isimleriyle kurdukları bir yerleşim birimi olan Şambayadı’nda ve Adana’nın muhtelif bölgelerinde yaşayan bu Türkmenler, son yıllara kadar kent kültürüne kapalı bir hayat idame ettirmişler ve doğumdan ölüme kadarki geçiş dönemlerine ait tüm inanç ve bu inançlara bağlı gelişen pratik, uygulama ve kaçınmaları devam ettirmişlerdir. Televizyonun yaygınlaşmasıyla birlikte kırsal bölgelerin kültürünü etkileyen popüler kültür, tabii olarak bu Türkmenleri de etkilemiştir. Ancak bu etkilenme, söz konusu Türkmenlerin gelenek ve görenekleri üzerinde kısmi ölçüde rol oynamıştır. Popüler kültürün getirdiği bazı kıyafetler ve yemeklerin yaygınlaşması ya da doğum günü, sevgililer günü ve anneler günü gibi özel günlerin kutlanması Şambayadı Türkmenlerinin geleneksel uygulama ve pratikleriyle birleştirilerek harmanlanmıştır.

Mensubu da olduğumuz bu Türkmenler arasında 2000-2005 yılları arasında yaptığımız gözlem ve derlemelerin ürünü olan veriler temel alınarak yazılan bu makalede insan hayatında bir geçiş dönemi olan evliliğin Şambayadı Türkmenlerinde nasıl algılandığı, kız istemeden gerdek gecesine kadarki süreçteki bazı inanç ve bu inançlarla ilgili pratik ve uygulamalar ile bazı kaçınmaların neler olduğu incelenmiştir. Ayrıca bazı uygulama ve kaçınmaların geçmiş dönemlerde nasıl yapıldığı tespit edilerek bu pratiklerin günümüzdeki uygulama ve kaçınmalarıyla kıyaslandığında nasıl ve ne ölçüde değiştiği ele alınmıştır. Son olarak Şambayadı Türkmenleri arasında derlediğimiz ve düğün töreninin çeşitli aşamalarında icra edilen bazı türkü ve ağıtların evlilik gelenekleri içindeki rolü belirlenmeye çalışılmıştır.

Keywords

Abstract

Adana is one of the regions where Şambayadı Turkmens, who are members of Bayat clan of Oghuzes, are settled in Anatolia. These Turkmens living in Şambayadı, a settlement they founded with their own names, and living in various parts of Adana have led a life closed to urban culture until recent years and have continued all beliefs in transition periods from birth to death and the practices and avoidances developed depending on these beliefs. Popular culture, which affected the culture of rural areas with spread of television, naturally also affected these Turkmens. However, this influence played a partial role on the customs and traditions of the mentioned Turkmens. The spread of some clothes and dishes brought by popular culture or the celebration of special days such as birthdays, Valentine's Day and mother's day were combined and blended with the traditional practices and practices of the Şambayadı Turkmens.

In this article, which is based on the data that is the product of the observations and compilations we made between the years 2000-2005 among these Turkmens, of which we are also a member, this article is written on the basis of how marriage, which is a transition period in human life, is perceived by Şambayadı Turkmens, and some of the beliefs and practices that developed depending on these beliefs and some avoidances in the process from the girl's request to the wedding night were examined. In addition, it has been determined how these practices and avoidances were made in the past, and how and to what extent some practices have changed compared to today's practices and avoidances. Finally, it has been tried to determine the role of some folk songs and laments that we have compiled among Şambayadı Turkmens and performed at various stages of the wedding ceremony in marriage traditions.

Keywords