YEMEK VE SAĞLIK İLİŞKİSİ BAĞLAMINDA ÖZGÜN BİR ESER: GÜL-İ SAD-BERG

Author:

Year-Number: 2022-15
Number of pages: 39-57
Mendeley EndNote Alıntı Yap

Abstract

Edebî eserler, çeşitli anlam tabakalarına sahip olan ve yeni incelemelere zemin hazırlayan metinlerdir. Daha önce bilimsel neşirleri yapılan Gül-i Sad-berg mesnevisi de bu tür eserlerden biridir. Enderunlu Hasan Yâver (ö. 1797/8) tarafından kaleme alınan eser, hacim bakımından küçük olmakla birlikte yeni bakış açısıyla incelenebilecek özgün bir içeriğe sahiptir. Bu çalışma ile eser, yemek ve sağlık ilişkisi bağlamında değerlendirilerek divan şiirinin farklı bir yönüne dikkat çekilmiş olacaktır.

Gül-i Sad-berg, çok yemek sebebiyle hastalanıp uzun süre yatağa bağlı hayatını sürdüren şairin, yaşadığı deneyimleri okuyucuyla paylaşma isteği sonucu ortaya çıkmıştır. Eserin içeriği, az yemenin yararları ile çok yemenin zararlarının anlatılması şeklinde özetlenebilir. Günümüzde aşırı ve düzensiz beslenme neticesinde karşılaşılan çeşitli sağlık sorunlarına çözüm olarak sunulan aralıklı açlık uygulamaları ile Gül-i Sad-berg’de dile getirilen görüşlerin büyük ölçüde örtüşmesi, divan şiiri metinlerinin kimi konularda güncelliğini koruması bakımından önemli bir örnektir.

Çalışmamızda, geleneğimizdeki yemek kültürü özetlenmiş, az yemek yemeyle ilgili görüş beyan eden kimi bilginlerin düşünceleri değerlendirilmiştir. Günümüzdeki yemek ve sağlık anlayışıyla ilgili görüşler bilimsel kaynaklardan hareketle aktarılmıştır. Son yıllarda hatalı beslenme alışkanlıkları nedeniyle gelişen kronik hastalıklara karşı önerilen aralıklı açlık uygulamalarına dikkat çekilmiştir. Edebiyat tarihimizde tıp ve sağlık konusunda verilen eserler gruplandırılmış, konuyla ilgili yapılan çalışmalara göndermede bulunulmuştur. İçeriği ayrıntılı olarak ortaya konan Gül-i Sad-berg’in eksiklikleri giderilmiş metni de sağlıklı bir dil içi çevirisi ile birlikte konu bütünlüğü açısından eklenmiştir.

Keywords

Abstract

Literary works have various layers of meaning and lay the groundwork for new studies. Gül-i Sad-berg masnavi, which was published scientifically before, is one of these works. Written by Enderunlu Hasan Yâver (d. 1797/8), the work is small in volume but has original content that can be examined from a new perspective. With this study, the work will be evaluated in the relationship between food and health, and attention will be drawn to a different aspect of divan poetry.

Gül-i Sad-berg emerged due to the poet's desire to share his experiences with the reader, who became ill due to overeating and continued his life tied to the bed for a long time. The content of the work can be summarized as explaining the benefits of eating less and the harms of overeating. The fact that the intermittent fasting practices, which are presented as a solution to various health problems encountered as a result of excessive and irregular nutrition today, and the views expressed in Gül-i Sad-berg to a large extent, is an essential example in terms of keeping the divan poetry texts up to date on some issues.

In our study, the food culture in our tradition was summarized, and the opinions of some scholars who expressed their views about eating less food were evaluated. Beliefs about today's understanding of food and health have been transferred from scientific sources. In recent years, attention has been drawn to the intermittent fasting practices recommended against chronic diseases that develop due to faulty eating habits. In our literary history, the works on medicine and health are grouped, and references are made to the studies on the subject. The text of Gül-i Sad-berg, whose content has been revealed in detail, has been added in terms of subject integrity with a healthy in-language translation.

Keywords