Author :
Abstract
Edebiyat ve eğitim arasındaki ilişkinin, özellikle çevresel kaygılar bağlamında günümüzün küresel sorunlarına temel bir yanıt olarak ilgi görmeye başladığı söylenebilir. Bu çalışma, ekolojik okuma yaklaşımının çocuk edebiyatındaki yansımalarını inceleyerek, edebî eserlerin çocukların çevre bilincine yönelik tutum ve düşünceleriyle nasıl ilişkilendirilebileceğini araştırmaktadır. Yapılan çalışmada, edebî anlatı temelli bir uygulama süreci aracılığıyla ortaokul düzeyindeki çocukların çevre bilincine yönelik söylemlerindeki niteliksel değişimler analiz edilmiştir. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden birisi olan eylem araştırması doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Eylem planı, öğrencilerin çevre bilincine ilişkin tutum ve düşüncelerini geliştirmeye yönelik olarak planlanmış ve uygulama süreci eylem araştırması döngüsü (planlama–uygulama–gözlem–değerlendirme) temel alınarak yürütülmüştür. Eylem planı, çocukların çevreye ilişkin farkındalıklarını artırmak amacıyla edebî anlatı temelli okuma etkinliği ile yapılandırılmıştır. Çalışma kapsamında, ortaokul düzeyindeki öğrencilerle çevre temalı bir çocuk kitabı etrafında yapılandırılan okuma etkinlikleri uygulanırken öğrenci merkezli etkileşim öncelikli tutulmuş olup süreç, ön test–son test uygulamaları, yarı yapılandırılmış görüşmeler, öğretmen gözlem notları ve öğrenci ürünleri aracılığıyla izlenmiştir. Elde edilen veriler betimsel ve içerik analizi yöntemleriyle çözümlenmiştir. Öğrencilerin çevre sorunlarını algılama, sorumluluk atfetme ve etik gerekçelendirme biçimlerinde anlamlı söylemsel değişimler gözlemlenmiştir. Araştırmada ulaşılan bulgular, edebî anlatı temelli okuma etkinliklerinin çocukların çevre bilincine ilişkin farkındalıklarını derinleştirmede işlevsel bir öğrenme ortamı sunduğunu düşündürürken ayrıca çocuk edebiyatının çocukların üzerindeki dönüştürücü etkisine işaret etmektedir.
Keywords
Abstract
The relationship between literature and education is increasingly drawing attention as a vital response to contemporary global challenges, particularly environmental concerns. This study examines how the ecological reading approach is reflected in children's literature, investigating how literary works can influence children's attitudes toward environmental awareness. Qualitative changes in middle school children's discourses regarding environmental awareness were analyzed through a process centered on literary narratives. The research utilized an action research framework, a qualitative research design. An action plan was developed to enhance students' attitudes and perspectives regarding environmental awareness, and the implementation followed the action research cycle (planning, implementation, observation, and evaluation). The action plan incorporated reading activities based on literary narratives to raise children's environmental awareness. Student-centered interaction was prioritized during the implementation of these reading activities, which were structured around an environmentally themed children's book and conducted with middle school students. The process was monitored using pre- and post-tests, semistructured interviews, teacher observation notes, and student work. The collected data were analyzed using descriptive and content analysis methods. Significant discursive shifts were observed in how students perceived environmental problems, attributed responsibility for them, and provided ethical justifications. The study's findings suggest that reading activities based on literary narratives offer an effective learning environment for deepening children's environmental awareness, further highlighting the transformative effect of children's literature.
