Author :
Abstract
Bu çalışma, Neşe Erdok’un eserleri aracılığıyla yürütülen sanat temelli eleştirel pedagojinin, lise öğrencilerinde gelir adaletsizliği odağında sosyo-politik bilinç geliştirmedeki etkisini incelemektedir. Eleştirel toplum kuramı ve sosyal inşacılık zemininde, katılımcı eylem araştırması deseniyle Adana’da bir lisenin 9. sınıfındaki 15 öğrenciyle 7 haftalık bir uygulama gerçekleştirilmiştir. Süreç; (1) Bakmak– Görmek (Soma tablosunun yakın okuması, (2) Sergi (3) Soru Üretimi ve Tartışma (neden-nasıl-sonuç ve karşı-olgusal soru kökleriyle grup çalışması ve (4) Yansıtıcı Değerlendirme etkinliklerinden oluşmuştur. Gözlem, yarı yapılandırılmış görüşme, doküman incelemesi ve yaratıcı drama teknikleriyle toplanan nitel veriler tematik olarak çözümlenmiştir. Bulgular, öğrencilerin soyut eşitsizlik kavramlarını somut görsel ipuçlarıyla ilişkilendirerek olay yeri ve bağlam, sınıf ayrımları, yoksulluk-çaresizlik, emek ve çalışma koşulları temalarında yoğunlaştığını göstermektedir. Gerçekçilik ve düşündürücülük nitelikleri, eserlere yönelik beğeni ve tartışmaları tetiklemiş; empati, eleştirel düşünme ve farkındalık artışı sık raporlanmıştır. Katılımcıların önemli bir bölümü çözüm odaklı sorular üretmiş; bireysel sorumluluk, kamusal duyarlılık ve olası politika müdahaleleri üstüne tartışmalar yürütmüştür. Sınırlılıklar arasında örneklemin küçük ve tek cinsiyetli olması ile bazı öğrencilerde değişimin sınırlı kalması yer almaktadır. Bununla birlikte çalışma, sanat temelli eleştirel pedagojinin gençlerin eşitsizlik ve adaletsizlikleri karmaşık sosyal-psikolojik boyutlarıyla kavramasını kolaylaştırdığını ve düşünen gözü eylemle buluşturan dönüştürücü bir öğrenme ortamı sunduğunu göstermektedir. Gelecek araştırmalar, farklı sosyo-kültürel bağlamlarda daha geniş örneklemler ve dijital görsel kültür araçlarıyla uzunlamasına tasarımlar önermektedir.
Keywords
Abstract
This study investigates how art-based critical pedagogy, implemented through the oeuvre of Neşe Erdok, cultivates socio-political consciousness regarding income inequality among high-school students. Grounded in critical social theory and social constructivism, the project adopted a participatory action research design with fifteen ninth-grade students at a girls’ Anatolian high school in Adana over a seven-week period. The intervention comprised four sequenced activities: (1) Looking/Seeing, (2) Exhibition, (3) Question Generation and Dialogue, and (4) Reflective Appraisal. Data were collected via observation, semi-structured interviews, document analysis of student artifacts, and creative drama, and were subjected to thematic analysis. Findings indicate that students anchored abstract notions of inequality in concrete visual cues, clustering around the themes of scene and context, class divisions, poverty and precarity, and labor and working conditions. Perceived realism and the thought-provoking quality of the works drove appreciation and debate; students frequently reported gains in empathy, critical thinking, and awareness. Many groups formulated solution-oriented questions, debating individual responsibility, public responsiveness, and possible policy interventions. Limitations include the small, single-gender sample and heterogeneous readiness that yielded marginal change for some participants. Nevertheless, the study demonstrates that artbased critical pedagogy enables adolescents to apprehend inequality’s social and psychological dimensions, offering a transformative learning environment where the "thinking eye" is coupled with action. Future research should utilize larger and more diverse samples, longitudinal designs, and integrate digital visual-culture tools to examine the sustainability and transfer of learning across contexts.
