Author :
Abstract
Bu çalışmada Adana’nın Tufanbeyli ilçesinden derlenen söz varlığı üzerinde durulmuş ve Derleme Sözlüğü’ne katkı sağlanması amaçlanmıştır. Bugüne dek Tufanbeyli ağzı üzerine bu tür bir çalışmanın yapılmamış olması eldeki çalışmanın oluşmasında önemli bir etkendir. Çalışmayı teşkil eden söz varlığı ilçe merkezinden derlenmiştir. Derlenen sözlerin birçoğu konuşma dilinde canlı bir şekilde yaşamaktadır. Buna karşın bazı kelimelerin çok az kullanıldığı, bazılarının ise konuşurlar tarafından tamamen unutulduğu saptanmıştır. Bu söz varlıkları “Tufanbeyli Ağzında Yer Alıp Derleme Sözlüğü’nde Bulunmayan Sözler” ve “Derleme Sözlüğü’nde Bulunan Ancak Tufanbeyli Ağzında Farklı Anlamda Kullanılan Sözler” olarak iki ana başlıkta ele alınmıştır. Ayrıca pek çok açıdan yarar sağlayacağı düşüncesiyle “Tufanbeyli Ağzından Derlenen Yer Adları” ve “Derleme Sözlüğü’nde Bulunmasına Karşın Tufanbeyli Ağzında Kullanıldığı Belirtilmeyen Sözler” de verilmiştir. Bu başlıklar altında isim soylu sözler, fiil soylu sözler, ikilemeler, deyim, atasözü vb. kalıplaşmış ifadeler şeklinde sınıflandırma yapılmıştır. Çalışma sonucunda Tufanbeyli ağzında yer alıp Derleme Sözlüğü’nde yer almayan 83 isim soylu söz, 24 fiil ve 100 kalıplaşmış ifade; Derleme Sözlüğü’nde bulunan ancak Tufanbeyli ağzında farklı anlam taşıyan 56 isim soylu söz, 11 fiil soylu söz, 6 ikileme, deyim, atasözü vb. kalıplaşmış ifade; Derleme Sözlüğü’nde bulunmasına karşın Tufanbeyli ağzında kullanıldığı belirtilmeyen 285 isim soylu söz, 74 fiil soylu söz ve 33 kalıplaşmış ifade tespit edilmiştir. Tufanbeyli ağzının söz varlığı şüphesiz tespit edilenlerle sınırlı değildir ve yapılacak yeni çalışmalarla gün yüzüne çıkmayı beklemektedir.
Keywords
Abstract
In this study, the vocabulary compiled from the Tufanbeyli district of Adana was examined with the aim of contributing to the Derleme Sözlüğü (The Compilation Dictionary). The lack of any previous study of this scope on the Tufanbeyli dialect has been an important motivation for this research. The vocabulary used in the study was compiled from the district center. Many of the compiled lexical items are still actively used in spoken language. On the other hand, it has been found that some words are used very rarely and some are completely forgotten by the speakers. These lexical items are discussed under two main headings, namely “Vocabulary in the Tufanbeyli Dialect but not in the Derleme Sözlüğü (The Compilation Dictionary)” and “Vocabulary in the Derleme Sözlüğü (The Compilation Dictionary) but used with different meanings in the Tufanbeyli Dialect”. In addition, the sections titled “Place Names Compiled from the Tufanbeyli Dialect” and “Vocabulary Not Indicated as Used in the Tufanbeyli Dialect, Although Found in the Derleme Sözlüğü (The Compilation Dictionary)” are also given with the idea that they will be useful in many ways. Under these headings, a classification was made into nouns, verbs, reduplications, and formulaic expressions. As a result of the study, 83 nouns, 24 verbs, and 100 formulaic expressions that are in the Tufanbeyli dialect but not in the Derleme Sözlüğü (The Compilation Dictionary) were identified; 56 nouns, 11 verbs, and 6 formulaic expressions that are in the Derleme Sözlüğü (The Compilation Dictionary) but have different meanings in the Tufanbeyli dialect were identified; and 285 nouns, 74 verbs, and 33 formulaic expressions that were included in the Derleme Sözlüğü (The Compilation Dictionary) but were not recorded as belonging to the Tufanbeyli dialect were identified.
