Author :
Abstract
Sakalar, tarihin en büyük topluluklarından biri olarak, Altaylar'dan Karpat Havzası'na uzanan geniş Eskiçağ coğrafyasında hayati roller üstlenmiştir. Herodot'un aktardığına göre, Sakalar Orta Asya'daki yurtlarında Massagetae'lerle yaptıkları savaşın ardından göç ederek Karadeniz'in kuzeyine yerleşmişlerdir. Bu bölgede, Ukrayna topraklarında İskitya adıyla bir hükümranlık kuran Sakalar, halefleri ve akrabaları Sarmatlar aracılığıyla varlıklarını MS III. yüzyılın ikinci yarısındaki Cermen istilalarına kadar sürdürmüşlerdir. Ancak, Sakaların bu topraklarda kurduğu devletinin Sakalar, tarihin en büyük topluluklarından biri olarak, Altaylar'dan Karpat Havzası'na uzanan geniş Eskiçağ coğrafyasında hayati roller üstlenmiştir. Herodot'un aktardığına göre, Sakalar Orta Asya'daki yurtlarında Massagetae'lerle yaptıkları savaşın ardından göç ederek Karadeniz'in kuzeyine yerleşmişlerdir. Bu bölgede, Ukrayna topraklarında İskitya adıyla bir hükümranlık kuran Sakalar, varlıklarını MS III. yüzyılın ikinci yarısındaki Cermen istilalarına kadar sürdürmüşlerdir. Ancak, Sakaların bu topraklarda kurduğu devletinin yıkılışı çok daha erken, MÖ III. yüzyıla tarihlenir. Geleneksel görüş, İskitya'nın doğudan Sarmatların ve batıdan Kelt kavimlerinin saldırıları neticesinde çöktüğünü ileri sürer. Bu görüş kısmen doğru olsa da makale İskitya'nın bu dış saldırılardan çok önce zaten gerileme ve çöküş sürecine girdiğini savunmaktadır. Asıl çöküş nedeni, Sakaların Kuzey Karadeniz coğrafyasına yerleşmelerini takip eden süreçte yaşanan içsel değişimlerdir. Bu toprakları yurt edinme sürecinde Sakaların içtimai, iktisadi ve nüfus yapılarında meydana gelen dönüşümler, İskitya devletinin temelini zayıflatmış ve kaçınılmaz bir gerilemeye yol açmıştır. Bu içsel zaafiyetler, devleti dış tehditlere karşı savunmasız hale getirerek nihai çöküşü hazırlamıştır. Dolayısıyla, Sarmat ve Kelt saldırıları, halihazırda çökmekte olan bir yapıya son darbeyi vurmuştur. İskitya'nın yıkılışından sonra Sakalardan bir grup Kırım Yarımadası'na sığınarak varlığını MS III. yüzyıldaki Got istilalarına kadar devam ettirmiştir. Bu makale, İskitya'nın çöküşünü salt dış saldırılara değil, öncelikle ve esas olarak toplumsal yapıdaki içsel dönüşümlere bağlayan bir bakış açısı sunmaktadır.yıkılışı çok daha erken, MÖ III. yüzyıla tarihlenir. Geleneksel görüş, İskitya'nın doğudan Sarmatların ve batıdan Kelt kavimlerinin saldırıları neticesinde çöktüğünü ileri sürer. Bu görüş kısmen doğru olsa da makale İskitya'nın bu dış saldırılardan çok önce zaten gerileme ve çöküş sürecine girdiğini savunmaktadır. Asıl çöküş nedeni, Sakaların Kuzey Karadeniz coğrafyasına yerleşmelerini takip eden süreçte yaşanan içsel değişimlerdir. Bu toprakları yurt edinme sürecinde Sakaların içtimai, iktisadi ve nüfus yapılarında meydana gelen dönüşümler, İskitya devletinin temelini zayıflatmış ve kaçınılmaz bir gerilemeye yol açmıştır. Bu içsel zaafiyetler, devleti dış tehditlere karşı savunmasız hale getirerek nihai çöküşü hazırlamıştır. Dolayısıyla, Sarmat ve Kelt saldırıları, halihazırda çökmekte olan bir yapıya son darbeyi vurmuştur. İskitya'nın yıkılışından sonra Sakalardan bir grup Kırım Yarımadası'na sığınarak varlığını MS III. yüzyıldaki Got istilalarına kadar devam ettirmiştir. Bu makale, İskitya'nın çöküşünü salt dış saldırılara değil, öncelikle ve esas olarak toplumsal yapıdaki içsel dönüşümlere bağlayan bir bakış açısı sunmaktadır.
Keywords
Abstract
The Scythians (Sakas), among history's largest communities, played pivotal roles across the ancient geography stretching from the Altai Mountains to the Carpathian Basin. According to Herodotus, the Scythians migrated to the northern Black Sea region following a conflict with the Massagetae in their Central Asian homeland. Establishing sovereignty in the territories of modern Ukraine, they founded Scythia (İskitya), maintaining their presence until the Germanic invasions of the second half of the third century AD. However, the collapse of the Scythian state occurred much earlier, dating to the third century BC. While conventional scholarship posits that Scythia disintegrated under eastern assaults by the Sarmatians and western incursions by Celtic tribes, this article contends that Scythia had already entered a phase of decline and collapse prior to these external pressures. The primary catalyst for collapse stemmed from internal transformations triggered by the Scythians' adaptation to the northern Black Sea region. Fundamental shifts in their socio-economic structures, communal organization (içtimai), and demographic composition progressively weakened Scythia's foundations, precipitating irreversible decline. These endogenous vulnerabilities rendered the state susceptible to external threats, meaning Sarmatian and Celtic incursions merely delivered the final blows to an already crumbling polity. Following Scythia's dissolution, a Scythian group sought refuge in the Crimean Peninsula, sustaining their presence until the Gothic invasions of the third century AD. This article argues that Scythia's collapse resulted not principally from external aggression but from endogenous socio-political and economic dynamics.
